آموزش آداب معاشرت

درود بر فرزندان نازنین ایران عزیز

همه‌ی ما دوست داریم در نگاه دیگران انسانی محترم، ارزشمند و دوست‌داشتنی باشیم. دوست داریم وقتی وارد جمعی می‌شویم، حضورمان باعث آرامش، احترام و احساس خوب شود. اما گاهی با وجود تمام خوبی‌هایی که درون ما هست، آن احترام و اعتباری را که انتظار داریم دریافت نمی‌کنیم. چرا؟

زیرا احترام، فقط با سن، ظاهر یا موقعیت به دست نمی‌آید؛ بلکه بیشتر از هر چیز، نتیجه‌ی رفتار و نوع برخورد ما با دیگران است.

سال‌ها پیش، وقتی دخترم تنها چهار سال داشت، هر بار که با او به مهمانی می‌رفتیم حاضر نمی‌شد روی پای من بنشیند و با جدیت می‌گفت:

(من بزرگم، برای من هم یک مبل بیاورید.)

آن روزها شاید این حرف کودکانه به نظر می‌رسید، اما امروز می‌فهمم پشت آن جمله‌ی ساده، یک نیاز عمیق انسانی پنهان بود؛ نیاز به دیده شدن، مهم بودن و محترم شمرده شدن.

خود من هم در دوران نوجوانی چنین احساسی داشتم. تصور می‌کردم چون کم سن‌ و سال هستم، کسی مرا جدی نمی‌گیرد. آرزو داشتم زودتر بزرگ شوم تا بیشتر مورد احترام قرار بگیرم. اما هرچه بزرگ‌تر شدم، حقیقت مهمی را فهمیدم:

((احترام واقعی را سن انسان تعیین نمی‌کند؛ رفتار انسان تعیین می‌کند.))

انسانی که محترمانه، باوقار و بالغانه رفتار می‌کند، حتی اگر جوان باشد، در دل دیگران جای می‌گیرد. و کسی که آداب برخورد با مردم را نمی‌داند، حتی با سن و جایگاه بالا نیز ممکن است احترام واقعی دریافت نکند.

همه‌ی انسان‌ها، بدون استثنا، به دنبال یک احساس مشترک‌اند:

اینکه مهم باشند، دیده شوند و ارزشمند شمرده شوند.

و یکی از زیباترین راه‌های رسیدن به این احساس، یاد گرفتن «آداب معاشرت» است.

آداب معاشرت چیست؟

آداب معاشرت یعنی هنرِ درست رفتار کردن با مردم؛

یعنی یاد بگیریم چگونه طوری صحبت کنیم، نگاه کنیم، گوش بدهیم و برخورد کنیم که هم خودمان احساس خوبی داشته باشیم و هم دیگران از بودن در کنار ما لذت ببرند.

بعضی‌ها می‌گویند:

(من خودِ واقعی‌ام هستم، رکم، اهل ادا و اصول نیستم. این رفتارهای رسمی یعنی دورویی).

اما حقیقت این است که احترام گذاشتن به دیگران، دورویی نیست؛ نشانه‌ی شعور، شخصیت و بلوغ فکری است.

همه‌ی ما دوست داریم دیگران با لبخند با ما صحبت کنند، به حرفمان گوش بدهند، به حریم‌مان احترام بگذارند و با مهربانی با ما رفتار کنند. پس طبیعی است که ابتدا خودمان نیز همین رفتار را با دیگران داشته باشیم.

آداب معاشرت یعنی:

احترام گذاشتن به احساس و شخصیت انسان‌ها.

اصول مهم آداب معاشرت

۱. زبان بدن مناسب

گاهی پیش از آنکه حرفی بزنیم، بدن ما به جای ما صحبت می‌کند.

صاف و باوقار بایستیم

شانه‌های افتاده، سر پایین و حالت خمود، این پیام را منتقل می‌کند که:

“من خسته، بی‌انرژی یا بی‌اعتمادبه‌نفسم”.

اما وقتی صاف می‌ایستیم، شانه‌ها را عقب می‌دهیم و با وقار راه می‌رویم، ناخودآگاه حس اعتمادبه‌نفس و قدرت را منتقل می‌کنیم.

طرز ایستادن ما به دیگران می‌گوید که چقدر برای خودمان ارزش قائلیم.

دستان باز داشته باشیم

وقتی دست‌ها را به حالت تدافعی جمع می‌کنیم یا مدام خودمان را می‌پوشانیم، ممکن است این حس را منتقل کنیم که مضطرب، بسته یا دور از ارتباط هستیم.

اما حالت باز و آرام بدن، حس امنیت، صمیمیت و آرامش ایجاد می‌کند.

ارتباط چشمی

نگاه کردن به چشمان مخاطب، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های احترام است.

وقتی هنگام صحبت مدام به گوشی، زمین یا اطراف نگاه می‌کنیم، طرف مقابل احساس می‌کند که توجه و اهمیت کافی ندارد.

ارتباط چشمی مناسب یعنی:

“من به حرف تو توجه می‌کنم و حضورت برایم مهم است”.

لبخند

لبخند، ساده‌ترین و در عین حال قوی‌ترین ابزار ارتباط انسانی است.

یک لبخند صادقانه می‌تواند:

یخ یک رابطه را آب کند،

اضطراب را کم کند،

و احساس امنیت و صمیمیت ایجاد کند.

آدم‌های خوش‌رو معمولاً محبوب‌تر، قابل‌اعتمادتر و دوست‌داشتنی‌تر به نظر می‌رسند.

رعایت حریم شخصی

هر انسانی حریم مخصوص به خود را دارد. بیش از حد نزدیک شدن، بلند صحبت کردن یا دخالت در فضای شخصی دیگران می‌تواند آزاردهنده باشد.

رعایت فاصله‌ی مناسب، نشانه‌ی احترام و درک اجتماعی بالاست.فاصله معمول به اندازه یک آرنج دست است.

دست دادن درست

دست دادن هم یک زبان است.نه آن‌قدر محکم که آزاردهنده باشد،و نه آن‌قدر بی‌رمق که حس بی‌تفاوتی منتقل کند.

یک دست دادن مناسب، همراه با لبخند و ارتباط چشمی، حس احترام و صمیمیت ایجاد می‌کند.

۲. لحن و تن صدا

گاهی تأثیر لحن ما از خودِ کلمات بیشتر است.اگر خیلی آرام، بی‌جان و نامفهوم صحبت کنیم، مخاطب خسته می‌شود یا احساس می‌کند اعتمادبه‌نفس کافی نداریم.

اگر هم با صدای بلند، تند و خشن حرف بزنیم، دیگران احساس تنش و ناراحتی می‌کنند.

بهترین شیوه این است که:

واضح صحبت کنیم،

آرامش داشته باشیم،

شمرده حرف بزنیم،

و گرمی و احترام در صدایمان شنیده شود.

3- ابراز خوشحالی از دیدار دیگران

وقتی کسی را بعد از مدت‌ها می‌بینیم، بهتر است به‌جای گله و کنایه، احساس خوبمان را بیان کنیم.

به جای گفتن:

بالاخره یاد ما افتادی؟

پارسال دوست، امسال آشنا!

می‌توانیم بگوییم:

خیلی خوشحالم می‌بینمت!

            دیدنت واقعاً حالم را خوب کرد!

مردم معمولاً از کسانی فاصله می‌گیرند که دیدار با آن‌ها همراه با سرزنش و کنایه است؛

اما جذب کسانی می‌شوند که حضورشان آرامش و محبت دارد.

۴. آراستگی ظاهری

آراستگی به معنای تجمل‌گرایی نیست؛

بلکه یعنی برای خودمان و دیگران احترام قائل باشیم.

لباس تمیز، بوی خوش، موهای مرتب و رعایت بهداشت فردی، تأثیر زیادی در روابط اجتماعی دارد.

لازم نیست گران‌قیمت لباس بپوشیم؛

تمیزی، سادگی و مرتب بودن، بسیار مهم‌تر از تجمل است.

ظاهر ما پیش از صحبت کردن، بخشی از شخصیت ما را معرفی می‌کند.

آداب معاشرت به عنوان میزبان

• ابتدا که حتما تماس می گیریم ورسما دعوت می کنیم دقیقا مشخص می کنیم به چه مناسبت ،کجا،چه روز و ساعتی
• مهمان را گرم و محترمانه استقبال کنیم

وقتی مهمان وارد می‌شود:

با لبخند استقبال کنیم،

با روی خوش سلام کنیم،

و کاری کنیم احساس کند حضورش برای ما ارزشمند است.

هیچ‌کس دوست ندارد احساس مزاحم بودن داشته باشد.اگر بالاپوشی یا کیفی دارد برایش در جای مناسب آویزان کنیم.دقیقا مشخص کنیم کجا باید بنشیند .

۲. مدام نگوییم «چیزی نداریم»

بعضی میزبان‌ها آن‌قدر عذرخواهی می‌کنند که مهمان معذب می‌شود:

ببخشید خونه به‌هم‌ریخته‌ست»

«ببخشید غذا خوب نشده»

«شرمنده چیزی نداشتیم»

سادگی اشکالی ندارد.

مهم آرامش، احترام و صمیمیت است.

۳. بین مهمان‌ها تفاوت نگذاریم

اگر در جمع، به بعضی‌ها بیشتر توجه کنیم و بعضی را نادیده بگیریم، دلخوری ایجاد می‌شود.

میزبان خوب تلاش می‌کند همه احساس ارزشمند بودن داشته باشند.

۴. مهمان را بازجویی نکنیم

سؤال‌هایی مثل:

حقوقت چقدره؟»

«چرا بچه‌دار نمی‌شین؟»

«کی ازدواج می‌کنی؟»

«چرا لاغر شدی؟»

ممکن است برای طرف مقابل آزاردهنده باشد.

هر سؤالی که ممکن است کسی را خجالت‌زده، ناراحت یا تحت فشار کند، بهتر است پرسیده نشود.

۵. اجازه بدهیم همه در گفتگو شریک شوند.وسط صحبت دیگران نمی پریم اجازه می دهیم صحبتشان تمام شود وخوب گوش می دهیم.

بعضی میزبان‌ها فقط خودشان صحبت می‌کنند یا فقط با چند نفر گرم می‌گیرند.هنر میزبان خوب این است که جمع را به هم نزدیک کند و نگذارد کسی احساس تنهایی کند. یک سرگرمی آماده کنیم مثلا یک بازی گروهی

۶. آرامش خانه را حفظ کنیم

دعوا کردن با همسر، یا خواهر وبرادر،تذکر دادن به بچه‌ها با عصبانیت یا بحث‌های تنش‌زا جلوی مهمان، فضای مهمانی را سنگین می‌کند.

مهمان نباید احساس کند وارد محیط پرتنش شده است.

۷. بدرقه کردن مهمان

وقتی مهمان می‌رود، بدرقه‌ی محترمانه بسیار مهم است.تا دم در همراهی کردن، قدردانی از حضور مهمان و ابراز خوشحالی از دیدارش، حس خوبی در ذهن او باقی می‌گذارد.

آداب معاشرت معاشرت به عنوان مهمان:

1-بدون هماهنگی به مهمانی نرویم.یکی از مهم‌ترین اصول احترام این است که قبل از رفتن، خبر بدهیم.

ممکن است میزبان:

خسته باشد،

مهمان دیگری داشته باشد،

شرایط پذیرایی نداشته باشد،

یا بخواهد استراحت کند.

وقتی بدون هماهنگی می‌رویم، شاید ظاهراً ما را با لبخند بپذیرند، اما باعث زحمت و استرس شویم.

احترام یعنی:

برای وقت و شرایط دیگران ارزش قائل باشیم.

2- سرِ وقت برویم

نه آن‌قدر زود که میزبان هنوز آماده نباشد،و نه آن‌قدر دیر که برنامه‌ی مهمانی به‌هم بریزد.آدم خوش‌قول، در ذهن دیگران فردی قابل اعتماد و محترم شناخته می‌شود.

2- با دست خالی نرویم

لازم نیست هدیه‌ای گران‌قیمت ببریم.

گاهی یک شاخه گل، یک شیرینی کوچک یا حتی یک یادگاری ساده، نشانه‌ی محبت و قدردانی است.

مهم ارزش مادی هدیه نیست؛

مهم این است که بگوییم:

از زحمتی که برای پذیرایی می‌کشی ممنونم.»

. وارد خانه که می‌شویم، انرژی خوب بیاوریم

بعضی‌ها هنوز ننشسته شروع می‌کنند:

غر زدن،

گلایه کردن،

تعریف کردن مشکلات،

یا منتقل کردن انرژی منفی.

مهمانی جای آرامش و صمیمیت است، نه تخلیه‌ی عصبانیت و ناراحتی.با لبخند وارد شویم، سلام گرم بدهیم و حال خوب منتقل کنیم.

۵. از خانه و وسایل مردم ایراد نگیریم

بسیار بی‌ادبانه است که بگوییم:

خونه‌تون کوچیکه»

«چرا این رنگو زدی؟»

«غذاتون شور شده»

«فلانی بهتر پذیرایی می‌کنه»

حتی اگر چیزی باب میل ما نبود، لازم نیست آن را بیان کنیم.

آدم بافرهنگ، آبروی دیگران را حفظ می‌کند.

6- در مهمانی مدام گوشی دستمان نباشد

وقتی کنار جمع نشسته‌ایم اما تمام حواس‌مان به گوشی است، یعنی:

شما برای من مهم نیستید.»

ارتباط واقعی یعنی حضور داشتن؛

با نگاه، گوش دادن و هم‌صحبتی.

7- بیش از حد نمانیم

مهمانی هرچقدر هم خوب باشد، اگر بیش از اندازه طول بکشد، میزبان خسته می‌شود.آدم فهمیده زمانی می‌رود که هنوز حضورش دوست‌داشتنی است.

      8-به هرجایی می خواهیم وارد شویم اجازه بگیریم

9- هنگام غذا خوردن مراعات کنیم

با اجازه از میزبان در چیدن میز با میزبان همکاری کنیم

با عجله و ولع غذا نخوریم.

باصداغذا نخوریم

با دهان پر حرف نزنیم

صدای بلند موقع غذا خوردن ایجاد نکنیم.

اگر به چیزی احتیاج داشتیم مثلا نمک یا آب محترمانه درخواست می کنیم وخودمان از این سمت میز به آن سمت دراز نمی شویم.

درباره‌ی غذا ایراد نگیریم.

اگر غذایی را دوست نداریم، محترمانه کم بخوریم، نه با اخم و ناراحتی. و مهم‌تر از همه:اگر غذا ساده بود، محبت میزبان را ببینیم، نه قیمت غذا را.

9- رازدار باشیم

هر چیزی که در خانه‌ی مردم می‌بینیم یا می‌شنویم، نباید بیرون تعریف کنیم.

آدم محترم، امینِ آبرو و راز دیگران است.

مهمانی یعنی:

انتقال احترام، محبت، آرامش و حال خوب.

گاهی مردم طعم غذا را فراموش می‌کنند،

اما هیچ‌وقت احساسی را که در خانه‌ی ما تجربه کرده‌اند فراموش نمی‌کنند.آدم‌های بافرهنگ کاری می‌کنند که دیگران بعد از دیدار با آن‌ها، احساس ارزشمندتر بودن کنند.

و این، زیباترین معنای آداب معاشرت است.